Prof. Dr. Karaer, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nde (ESOGÜ) verdiği ”Türkiye’de Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Hastalığına Yol Açan Keneler ve Korunma Yöntemleri” konulu konferansta, keneden kurtulmak için bilinçsiz ilaçlamanın önüne geçilmesi, yaşam alanlarının kontrol altına alınması ve kırsal kesimden kente göçler yüzünden oluşan kontrolsüz alanların düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

”Kenelerin çoğalma nedenleri arasında en önemli sebebin, eko-sistemin tahrip edilmesi olduğunu” ifade eden Prof. Dr. Karaer, şöyle konuştu:

”Kenelerden korunmak için bireyler, kendisini ve yaşam alanlarını kontrol altına almalıdır. Tarla, bahçe çalışanları, sağlıkçı, ziraatçı, araştırmacı, çoban, avcı ve piknikçilerin giysilerinde, kol ve bacakların bilek ve boyun kısmı sıkı sıkı kapalı olmalıdır.

Giysiler açık renkli olmalıdır. Özellikle pantolon paçaları, çorap içine sokularak ve hatta üzerine çizme giyilerek dolaşılmalıdır. Sahadan döndükten sonra, vücutta özellikle saç ve çevresi, kulak içi ve çevresi, koltuk altı, bacak araları, diz kapağının arka kıvrımları, göbek deliği ve diğer vücut kıvrımlarının arası günlük kene muayenesi el ve aynalar vasıtasıyla çocuklar da ebeveynleri tarafından mutlak surette günlük kene muayeneleri yapılmalıdır. Düzenli vücut temizliği ihmal edilmemelidir. Vücutta kan emen bir kene tespit edilmişse en kısa sürede çıkartılma işlemi gerçekleştirilmelidir.”

-”PİKNİK AMACIYLA HER ALAN KULLANILMAMALIDIR”-

Prof. Dr. Karaer, tarla, bahçe, mera ve piknik alanlarına kenelerin taşınmasında ve buralara yerleşerek gelişmelerinde rol alan en önemli hayvanların yaban domuzları, küçük memeliler ve özellikle yaban tavşanı gibi kemiriciler olduğunu ifade etti.

Bu hayvanların söz konusu alanlara girmelerini önlemek amacıyla, ince delikli tel örgülerin toprakla çok iyi bağlantısının yapılıp, etraflarının çevrilmeleri gerektiğini belirten Prof. Dr. Karaer, ”Böylece içeriye keneleri taşıyabilecek yaban hayvanlarının girmesi önlenerek, kontrollü tarla, bahçe, mera ve piknik alanları oluşturulabilir. Özellikle piknik amacıyla her alan kullanılmamalıdır” dedi.

ESOGÜ Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nihal Doğan da hastalığın ilk olarak 1944 yılında Kırım’da görüldüğünü belirterek, aynı belirtilerin 1956 yılında Kongo’da görülmeye başlandığını bildirdi.

İklimsel değişikliklerin vektör kaynaklı hastalıkları artırdığını anlatan Doç. Dr. Doğan, ”Son 50 yıldır süregelen şehirleşme, insan hareketleri, sağlık politikalarındaki öncelikler ve yanlış tarımsal faaliyetler gibi önemli ekolojik değişiklikler bu durumu hızlandırmaktadır” diye konuştu.

Kene türlerinin baş düşmanı. Kene yiyerek besleniyor. İşte o avcı böcek küçük seri katili yerken görüntülendi.

Prof. Dr. Doğanlar, Hatay Amanos Dağları’nda yaşayan avcı böceği kene yerken görüntüledi. Doğada her şeyin bir karşıtı var. İşte baş belası kenelerin can düşmanı böcekler Amanos dağlarında yaşıyor. 20 farklı kene türü ile besleniyor.

Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Doğanlar, iğnesiyle kan emerken Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığını bulaştıranın da aralarında bulunduğu kene türlerinin baş düşmanı olan ve Amanos Dağları’nda yaşayan endemik avcı böceğini inceledi.

Prof. Dr. Doğanlar, sadece Amanos Dağları’nda görülebilen, yılda bir kez döl veren ve yaşantısı boyunca 100 civarında yumurta bırakan “Peygamber Devesi” takımına giren endemik böcekle ilgili yaklaşık 3 yıldır araştırma yaptıklarını, doğal ortamda gözlemlediklerini, laboratuvarlarda incelediklerini ve bunların günde 20 civarında kene yediğini tespit ettiklerini söyledi.

Türkiye’nin gündemine giren kene vakalarına çözüm olarak bu avcı böcekten yararlanılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Doğanlar, şöyle devam etti:

AMANOS DAĞLARINDA YAŞIYOR

“Sadece Amanos Dağları’nda bulunan Eremiaphila Dagi Doğanlar “Mantodea: Eremiaphilidae” adındaki avcı böcek, dünyada 15-20 türü KKKA’ya neden olan virüsü taşıyan keneleri yiyerek besleniyor. Amanos Dağları’nda avcı böcekler, taşlık ve etrafında meşe çalıları bulunan alanlarda yaşıyorlar. Buraların deniz seviyesinden ortalama yüksekliği bin metreye yakındır. Buralarda domuzlar ve yaban keçilerinin de bulunduğu bilinmektedir. Büyük olasılıkla bu böcekler, kene ile beslenme alışkanlığını domuz ve yaban keçisi kenelerini avlayarak kazanmış olabilirler. Bu böcekleri, laboratuvar ortamında çok çeşitli kenelerle bir araya koyduk. Böcekler, ayrım yapmadan tüm keneleri, ön bacaklarıyla tutarak, ısırıcı ve çiğneyici özelliğe sahip ağızlarıyla parçalayarak yiyorlar.”

Bu böceklerin kesinlikle insan ve diğer memeli hayvanlara bir zararı bulunmadığını vurgulayan Prof. Dr. Doğanlar, “15-20 türün KKKA hastalığına neden olan virüsü taşıdığı bilinmektedir. Bu durum göz önüne alınırsa bu avcı böcek kene popülasyonu üzerinde etkili bir şekilde baskı oluşturabilecek bir doğal düşman olarak görülebilir” diye konuştu.

İÇ ANADOLU’DA ÜREMESİ SAĞLANABİLİR

Prof. Dr. Mikdat Doğanlar, bu böceğin biyolojisinin, yaşama ortamındaki ekolojik özelliklerin tespit edilmesi gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Elde edilen sonuçlara göre, kenenin ve KKKA hastalığının sorun olduğu, Yozgat, Tokat, Çorum, Sivas ve hastalığın yaygın olduğu diğer yörelerde üremelerini sağlayacak şekilde salımları yapılmalıdır. Kene popülasyonunun azaltılması üzerinde kısa sürede etkili olacağını umuyoruz. Öncelikle, Tarım ve Köyişleri, Çevre ve Orman ile Sağlık Bakanlığı yetkilileri, koordineli bir şekilde konuya yönelmelidir. Kaynak sağlanarak araştırmaların hızlandırılmasına katkı sunulmalıdır.”

Doğanlar, ayrıca, yararlı avcı böceğin keklik tarafından yendiğini tespit ettiklerini ifade ederek, uygulamalarda bu duruma dikkat edilmesi gerektiğine de dikkati çekti.

Dizinin bahçede çekilecek sahnelerine hazırlanan teknik ekipten iki kişinin, bir anda yere yığılmasıyla paniğe kapılan çalışanlar, arkadaşlarını hemen hastaneye yetiştirdi. Doktorların iki set çalışanına “kene ısırığı” teşhisi koyması paniği daha da artırdı. Tedavi altına alınan iki çalışan, hastanede geçirdikleri iki günün ardından taburcu edilerek evlerine gönderildi. Yaşadıkları kene paniği nedeniyle tedirgin olan set ekibi, çareyi dış çekimlerde uzun plastik çizmeler giymekte buldu.